T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

 

 

                                         

 

MEGEP

(MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

 

 

BİLGİSAYARLA ÇİZİM TEKNİKLERİ 2

 

 

 

ANKARA

OCAK, 2005

 

 

AÇIKLAMALAR.. iii

GİRİŞ. 1

ÖĞRENME FAALİYETİ-1. 2

1. YÜZEY İŞARETLERİ VE TOLERANSLARI KULLANMAK.. 2

1.1 Yüzey İşleme İşaretleri Ve Toleranslarin Kullanilmasi 2

1.1.1. Yüzey İşleme Ve Tolerans Ayarlari 2

1.1.2. Çeşitli Yüzey İşleme Ve Tolerans İşlemlerinin Yapilmasi 6

1.1.3. Yüzey İşleme Ve Tolerans Düzenlenmesi 9

1.1.4. Ölçüye Metin Eklenmesi 10

1.1.5. Yüzey İşleme Ve Tolerans Özelliklerini Değiştirmek. 13

1.2. Blok İşlemleri 14

1.2.1. Make Block. 14

1.2.2. Insert Block. 17

1.2.3. Hazir Çizimlerin Sembol Olarak Kullanilmasi 18

1.3. Grup İşlemleri 18

1.3.1. Nesnelerin Gruplandirilmasi 19

1.3.2. Gruplarla İlgili İşlemler 19

UYGULAMA FAALİYETİ 21

PERFORMANS TESTİ 23

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME. 24

ÖĞRENME FAALİYETİ-2. 27

2. PERSPEKTİF ÇİZMEK.. 27

2.1. Perspektif Çizimi 27

2.1.1. View Menüsünü Kullanarak Perspektif Çizmek. 27

2.1.2. Komut Satirini Kullanarak Perspektif Çizimi Yapmak. 28

2.1.3. Araç Çubuklarini Kullanarak Perspektif Çizimi Yapmak. 29

2.2. Üç Boyutlu Modelleme Ve Görüntüleme. 33

2.2.1. 3D' ye Giriş. 33

2.2.2. İki Boyutlu Bir Plani Üç Boyutlu Bir Modele Dönüştürmek. 33

2.2.3. 3d'li Çizime Bakmak. 50

2.2.4. Gizli Çizgileri Kaldirmak. 52

2.2.5. 3d Modeli Gölgelendirmek. 53

UYGULAMA FAALİYETİ 55

PERFORMANS TESTİ 57

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME. 58

ÖĞRENME FAALİYETİ-3. 61

3. ÇİZİM ÇIKTISI. 61

3.1. Çizim Çikti Ayarlari 61

3.1.1. Kağit Boyutunu Ayarlama. 62

3.1.2. Kağit Konumunu Ayarlama. 63

3.1.3. Ölçek Ayarlamasi Yapma. 63

3.1.4. Çikti Çizgi Kalinliklarini Ayarlama. 64

3.1.5. Pencereye Göre Çikti Alma. 64

3.1.6. Limit Değerlerine Göre Çikti Alma. 65

3.1.7. Tüm Çizim Alaninin Çiktisini Alma. 65

3.1.8. Çizimin Ekranda Görünen Kisminin Çiktisini Alma. 66

3.2. Yazici Ayarlarini Yapma. 66

3.2.1. Yazdirilacak Doğru Yaziciyi Seçme. 66

3.2.2. Çikti Kopya Sayisini Ayarlama. 66

UYGULAMA FAALİYETİ 67

PERFORMANS TESTİ 69

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME. 70

PERFORMANS TESTİ 73

MODÜL DEĞERLENDİRME.. 77

KAYNAKLAR.. 78

 

AÇIKLAMALAR

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

GİRİŞ

Sevgili Öğrencimiz;

Plastik endüstrisi tüm dünya da hızla gelişmekte ve bu nedenle bununla ilgili eğitim ihtiyacı da artmaktadır. Plastik alanında çalışan kalifiye eleman sıkıntısı çekilen şu günlerde ülkemizde de meslek liseleri ve yüksek okullar bünyesinde plastik teknolojisi bölümleri açılmaktadır. Bu sevindirici gelişme karşısında ortaya çıkan bazı bilgi eksiklikleri gözlenmiştir.

Tüm teknik alanlarda bilinmesi gereken teknik resim plastik teknolojisi alanında da büyük önem arz etmektedir. Örneğin yapılacak plastik ürünün resminin çizilmesi, kalıbının tasarlanması, kalıp üretimi yapılırken kalıp teknik resminin kullanılması, plastik ürün üretilirken operatörün resme bakarak üreteceği parçayı görmesi ve onunla ilgili olarak kontrollerini yapması, teknik resmin önemini bu alanda da göstermektedir.

Hızla gelişen bilgisayar teknolojisi teknik çizimler içinde yerini almış ve bilgisayar desteği ile çizim yapabilen çizim programları geliştirilmiştir. Günümüzde teknik çizimleri yapmak için birçok çizim programı vardır ancak doğru olan, yapacağınız çizim için en uygun çizim programını seçmektir.

Günümüzde hızla gelişmekte olan bilgisayar teknolojisi, kullandığımız tüm araç gereçler üzerinde yerini almış bulunmaktadır. Bilgisayar günlük işlerimizde birçok kolaylık sağlamaktadır.

Bu modülde bilgisayar desteği ile çizmiş olduğunuz teknik çizimleri çizerek kurallarına uygun yüzey işleme ve tolerans işlemlerini yapmasını, perspektif resimler çizmesini ve çizdiğiniz resimlerin çıktısını almasını öğreneceksiniz.

Bu modülü başarı ile tamamladığınızda ve kendinizi konu hakkında geliştirdiğinizde plastik endüstrisinde çalışabilecek yeterliğe sahip olacaksınız ancak bu konu ile ilgili tüm bilgileri almanızda fayda olacaktır.

Modülü başarı ile tamamlayacağınızı ve modülün hayatınızda olumlu değişiklikler yapmasını arzu ediyor, çalışmalarınızda başarılar diliyorum.

 

 

ÖĞRENME FAALİYETİ-1

 

 

 

Gerekli ortam sağlandığında bilgisayarla çizdiğiniz resimler üzerinde yüzey işleme işaret ve toleranslarını kullanabilecek, block işlemlerini ve group işlemlerini yapabileceksiniz

 

 

 

Çevrenizdeki firmaların teknik çizimle uğraşan birimlerini ziyaret ederek;

Bilgisayar desteği olmadan çizilmiş yüzey işleme işaretleri ve toleransları gösterilmiş teknik resimler bulunuzve bunlarıbn anlamlarını açıklayınız.

Bilgisayar desteği olmadan yüzey işleme işaretlerini ve toleransları kullandığınız teknik çizimler yapınız.

 

1. YÜZEY İŞARETLERİ VE TOLERANSLARI KULLANMAK

 

1.1 Yüzey İşleme İşaretleri Ve Toleranslarin Kullanilmasi

Bu bölümde makine parçalarının çiziminde kullanılan yüzey işleme işaretleri ve toleranslar işlemlerinin AUTOCAD programında nasıl kullanılacağını öğreneceksiniz.

 

1.1.1. Yüzey İşleme Ve Tolerans Ayarlari

Bu bölümde yüzey işleme ve tolerans ayarlarını yapmasını öğreneceksiniz. Bunları yapmak için aşağıdaki yöntemlerden birini deneyebilirsiniz.

 

Pulldown (Çek menü)	Dimension/Style
Toolbars'tan

 

Yukarıdaki yollardan birisi ile komuta girdiğinizde karşınıza aşağıdaki gibi "Dimension style manager" diyalog sayfası (Resim 1.1) gelir.

 

Resim 1.1

 

Bu diyalog sayfasında "modify" sekmesini seçersek karşımıza aşağıdaki diyalog sayfası (Resim 1.2) çıkar.

Bu diyalog sayfasında "Tolerances" sekmesini seçersek karşımıza boyut toleransları  (Resim 1.3) çıkar.

Resim 1.3

Boyut tolerans ayarlarını kontrol etmek istediğimizde karşınızdaki diyalog kutusundaki "Method" sekmesini seçiniz (Resim 1.4).

Burada boyut toleransı "None" iken ölçülerde herhangi bir değişiklik yok demektir.

 

Resim 1.4

 

Symmetrical: Seçeneğinde görüldüğü gibi ölçü rakamının sağında simetrik olarak tolerans değeri çıkmıştır.

Precision: Virgülden sonra kaç rakam kullanılacağını belirtirsiniz.

Upper value: Tolerans değeri gireceğiniz yerdir. Örnek olarak 2 verilmiştir.

 

Resim 1.5

 

Yukarıdaki uygulamada (Resim 1.5) method olarak "Deviation" seçeneği kullanılmıştır. Bunda da sapma değeri istenmiş, ilk örnekten farklı olarak "Lower value" değeri aktif olmuştur. Ayrıca sapma değerini gösteren değerlerin ölçü rakamına göre ölçeği de 0.5 olarak verilmiştir.

Resim 1.6'da method olarak "Limits" seçeneği kullanılmıştır.

Resim 1.6

1.1.2. Çeşitli Yüzey İşleme Ve Tolerans İşlemlerinin Yapilmasi

Şekil ve konum toleransları dediğimiz geometrik toleransların verilmesi için aşağıdaki seçeneklerden birini kullanabilirsiniz.

Komuta girdikten sonra aşağıdaki diyalog kutusu görünecektir (Resim 1.7).

Resim 1.7

 

Yukarıdaki diyalog kutusu üzerindeki seçenekler şunlardır.

Options : Seçenekler

Sym: Sembol

Tolerance 1: Birinci tolerans değeri

Tolerance 2: İkinci tolerans değeri

Datum 1: Birinci referans harfi

Datum 2: İkinci. referans harfi

Datum 3: Üçüncü referans harfi

Height: Tolerans bölgesini tanımlama

Projected Tolerance Zone: Yansıtılmış tolerans bölgesi değeri

Datum Identifier: Ölçüde başlangıç noktası tanımlama

Symbol: Bu seçenek seçildiğinde symbol diyalog kutusu ekrana gelir. Seçilecek sembolün üzerine tıklanarak sembol seçilir

Sym kısmındaki kutucuklar işaretlenirse, geometrik toleransın karakteristik sembolleri görüntülenir.

Aşağıdaki tablodan (Resim 1.8) istediğiniz bir sembolü işaretlemek suretiyle tolerance 1 kısmındaki birinci tolerans oluşturulmuş olur. Sembollerin anlamları Resim 1.9'da verilmiştir.

 

Resim 1.8

 

 

 

 

Resim 1.9

 

Material Condition diyalog kutusunda malzeme durumu belirlenir.

M   Maksimum malzeme şartı L    Limit (en az) malzeme şartı S     Unsur büyüklüğü önemli değil

 

 

 

 

1.1.3. Yüzey İşleme Ve Tolerans Düzenlenmesi

Bu bölümde ölçü yazısı ve toleransların biçimi ayarlanır.

Yüzey işleme ve tolerans simgelerinde herhangi bir düzenleme için tolerans ifadesinin üzerine çift tıklarız. Bölece karşımıza tolerans değerleri tablosu ekrara gelir (Resim 1.10). Gerekli değişikliği yapıp "Ok" seçeriz.

Resim 1.10 Toleranslar Menüsü

 

Tolerances seçeneğinde, aşağıdaki işlemler yapılır.

Tolerance format seçeneğinde, tolerans formatı değişkeni tespit edilir.

Method seçeneğinde none, symmetrical, deviation, limits, basic gibi metotlardan biri seçilir,

Precision seçeneğinde doğruluk hassasiyeti için virgülden sonra kaydırma değeri belirtilir.

Upper value seçeneğinde toleransın üst değeri verilir.

Lower value seçeneğinde toleransın alt değeri verilir.

Scaling for height seçeneğinde yükseklik için skala değeri verilir.

Vertical position seçeneğinde ise bottom, middle, top gibi dikey pozisyon biçimini belirten değişkenler ortaya çıkar.

 

1.1.4. Ölçüye Metin Eklenmesi

 

Ölçüye metin eklemek ve tolerans ifadesini çizime bağlamak için "Quick Leader" komutunu kullanırız.

 

Leader: Açıklayıcı bilgileri tanımlar.

Leader komutu ile bağlantı noktalarına, fatura kısımlarına açıklayıcı yazı eklenir.

 

Dimension menu:	Leader
Komut Satırından:	Leader

 

Leader komutu girildikten sonra başlangıç noktası tanımlanır veya settings (ayarlar) seçeneği ile leader değişkenleri ayarlanır. Birinci nokta tanımlandıktan sonra ikinci nokta tanımlanır. Yazının eklenmesi ile ENTER tuşuna basılarak komuttan çıkılır.

 

Leader Settings Diyalog Kutusu

Leader komutu girildikten sonra    komut satırına 's' yani settings yazılır ve karşınıza aşağıdaki leader settings diyalog kutusu çıkar (Resim 1.11).

 

Resim 1.11 Leader Diyalog Kutusu

 

Annotation type seçeneğinde aşağıdaki değişkenlere müdahale edilir.

Mtext: Çoklu yazı ekleme.

Copy an Object: Bir nesne kopyalama.

Tolarance: Tolerans kutusu ekleme.

Block reference: Referans bloklama.

None: Açıklayıcı bilgi yok gibi seçenekler belirleme.

Mtext options seçeneğinde aşağıdaki değişkenlere müdahale edilir.

Prompt for width: Yazıya genişlik verme işlemi yapılır.

Always left just : Yazıyı sürekli soldan kaydırma işlemi için kullanılır.

Frame text: Yazıyı çerçeve içine alma işlemi için kullanılır.

Annotation reuse seçeneğinde aşağıdaki değişkenlere müdahale edilir.

None: Yazıyı tekrar kullanma

Reuse Next: Belirlenen yazıyı bundan sonra yeniden kullan.

Reuse Current: Güncel olan yazıyı yeniden kullanma gibi seçenekler.

Leader line and arrow diyalog kutusu (Resim 1.12).

 

Resim 1.12 Resim

 

 

Leader line and arrow diyalog kutusunda şu komutlar bulunur.

Leader Line: Leader çizgisi. Burada çiginin düz mü yoksa spline çizgisi mi olacağını belirlersiniz.

Arrowhead: Ok başlığı.düzenleme. Burada çizginin ucundaki okun şekli ve durumu hakkında seçim yapabilirsiniz.

Number of Points: Nokta sayısı. Burada yazıya kadar kaç doğru çizecekseniz bu noktaları girersiniz.

Angle Constraints: Çizginin açısal yönlendirilmesi. Burada çizeceğiniz çizginin yatayla olan açısını girerseniz yaptığınız leader çizgileri hep aynı açıda olacaktır.

Leader Attachment diyalog kutusu (Resim 1.13).

 

Resim 1.13 Resim

 

Attachment diyalog kutusunda şu komutlar bulunur.

Multi-line text attachment: Burada çoklu çizgili yazı yazma seçenekleri vardır. Çizginin neresinde yazı olmasını istiyorsanız ona uygun işaretleme yapabilirsiniz.

Underline bottom line: Son çizgi, altı çizgili değişkenler belirlenir.

Underline bottom line seçeneği işaretlenirse belirtme yazısının altında bir çizgi oluşacaktır.

 

 

Leader uygulamaları Resim 1.15'te görülmektedir.

Resim 1.14 Leader Uygulamaları

Bu bölümde resim üzerinde yapılmış ölçülendirmelere, toleranslara yazı ekleme işlemi yapılacaktır.

Ölçü yazısı düzenleme komutunu aşağıdaki şekilde verebilirsiniz ya da aşağıdaki resim üzerinde yapılmış bir ölçülendirmede bir yazı eklenmek istendiğinde aşağıdaki araç çubuğundan edit text seçilir. Ölçü işaretlenerek yazmayı düşündüğünüz metin yazılır.

 

 

1.1.5. Yüzey İşleme Ve Tolerans Özelliklerini Değiştirmek

Bu işlemi yapabilmek için aşağıdaki diyalog kutusunu kullanabilirsiz (Resim 1.15).

Resim 1.15

1.2. Blok İşlemleri

Block: Seçilen nesnelerin bloklaşmasını sağlar. Çizim içinde kullanılan standart parçaların her defasında tekrar tekrar çizilmesi yerine bir defa block oluşturulması ve aynı çizim dosyasında tekrar çağrılması için kullanılır.

Bu komutu çalıştırabilmek için aşağıdaki yollardan birini kullanabilirsiniz (Resim 1.16).

Draw toolbar:

Draw menu: Block/Make

Komut Satırı: Block

Resim 1.16

1.2.1. Make Block

Bu komut ile aşağıda görülen diyalog sayfası ekrana gelir (Resim 1.17).

Block Definition diyalog penceresi şunlardan oluşur.

Name

Base point

Object

Preview icon

Insert units

Description

Resim 1.17

 

Name (İsim verme): Block yapmak istediğimiz nesneye vereceğimiz ismin yazılacağı yerdir (Resim 1.18).

Resim 1.18

Object (Nesne seçimi): Burada block yapılacak nesnenin seçilme işlemini gerçekleştiririz (Resim 1.19).

Mouse'un sol tuşu ile block yapılacak nesneleri belirleriz.

 

Resim 1.19

Base Point (Yerleştirme noktası): Ekrana getireceğimiz bloğun neresini referans kabul edeceğimizi bize soran kısımdır. Burada "Pick Point" denen kısma dokunup daha sonra nesnenin neresini referans kabul ettiysek orayı seçeriz. Burada nesnenin merkezinin referans alındığı görünmektedir (Resim 1.20).

 

Resim 1.20

 

Preview icon (Ön izleme): Block aldığınız nesnenin ekrana çağrılmadan önce bir ön izlemesi yapılabilmesi için buradaki seçenek işaretlenebilir. Böylece block alınan nesnenin ön izlemesi yapılabilir (Resim 1.21).

 

Resim 1.21

 

Insert Units (Kabul edilecek ölçü sistemi seçimi): Burada alınan block'un hangi ölçü sistemine göre kaydedileceği "insert units" kısmından belirlenir (Resim 1.22). Aşağıda sağ tarafta görüldüğü üzere seçim yapabilirsiniz. Onun altında "Description" seçeneği ile bu block hakkında herhangi bir açıklama yazılabilir (Resim 1.23).

Bu bloğu kullanacak kişi bu açıklamayı block ekrana gelirken diyalog sayfasında görecektir.

 

Resim 1.22	Resim 1.23

 

 

 

 

 

 

1.2.2. Insert Block

Yukarıda oluşturduğumuz bloğu gerektiğinde yine aynı çizim sayfasında bu komut ile çağırabiliriz. "Insert Block" komutuna iki değişik şekilde erişebiliriz.

 

Resim 1.24	Resim 1.25

 

Resim 1.24'teki gibi draw toolbar iconunu seçebilirsiniz  veya Resim 1.25'teki gibi çek menüden "Insert/Block"tan gidilir. Karşımıza aşağıdaki gibi bir diyalog sayfası gelir (Resim 1.26).

 

Resim 1.26

 

Yukarıdaki diyalog sayfasında name kısmında sizin istediğiniz block bulunuyorsa diğer kısımlara geçebilirsiniz. Eğer burada istediğiniz block yoksa "Name" kutusunun sağındaki "Browse" kısmına basarak block çizimini arayabilirsiniz.

Çizimi bulduktan sonra "insert point" kısmında bloğunuzun ekranda yerleştirileceği nokta istenir. Buradaki kutucuktan seçimi kaldırırsanız sizden x,y,z için koordinat değeri ister. Kutucuğu kapatırsanız klavyeden değer giremezsiniz ama mouse ile ekranda snap komutlarını kullanarak bu işi yapabilirsiniz.

"Scale" seçeneğinde block olarak çağrılan nesne 1:1 veya başka bir ölçekte ekrana getirilebilir. Çiziminiz iki boyutlu ise x ve y'de gerekli değişiklik yapılarak çiziminiz sayfaya istenilen ölçekte getirilir.

"Rotation" seçeneğinde çiziminiz ekrana gelirken buradaki vereceğiniz açı miktarınca çevrilerek gelir. "Specify On-screen" kutucuğu doluysa açı değeri ekranda verilir.

Insert diyalog sayfasının en alt soldaki "Explode" komutu ekrana gelen block resmin tek parça veya var olan parça sayısınca gelmesini sağlar. Örneğimizde 2 adet nesne vardı, onları çağırdığımızda tek parça halinde gelir. Onu kullanım yerine göre parçalamamız gerekir.

 

1.2.3. Hazır Çizimlerin Sembol Olarak Kullanılması

 

Çalıştığınız bir sayfada sık kullanılan bazı çizimleri sık sık çizmek yerine o çizimleri block yaparsak onları her defasında çağırabiliriz.

Örneğin bir elektrik/elektronik devresi, bir hidrolik/pnömatik devresi vb. çizimlerde kullanılan sembolleri her defasında çizdiğimizde çok zamanımızı alır. Bunun yerine o devre elemanlarını sembol olarak atarsak çizimimiz hızlanır.

 

1.3. Grup İşlemleri

 

Çizimdeki nesneleri birbirine bağlama veya bir arada tutmaya yarayan bir komuttur. Kopyalama veya taşımalarda kolaylık sağlar.

 

Resim 1.27

 

Bu komutu kullanabilmek için AutoCAD komut satırında (Commad:) "Group" yazıp "Enter" tuşuna basıyoruz. Karşımıza Object Grouping" diyalog sayfası gelir (Resim 1.27). Yapmamız gereken ilk şey "New" yazısına basmak arkadan "Group Name" kısmına isim vermek ve nesne seçmek olacaktır.

 

1.3.1. Nesnelerin Gruplandırılması

 

Resim 1.28'de görüldüğü gibi bir çembere dokunduğumuzda diğerleri seçilmez. Group işleminden sonra ise Resim 1.29'da olduğu gibi bir seçim yaptığınızda tüm parçalar seçilir. Group komutu seçilen resimleri birbirine bağlar ve beraber hareket etmelerini sağlar.

Resim 1.28	Resim 1.29

 

1.3.2. Gruplarla İlgili İşlemler

Grup çalışmalarında bir çizimdeki bazı kısımları gruplayabilir veya dağıtabiliriz. Konunun başında gruplama  konusunu işlemiştik. Bir grubun dağıtılması işlemi yine aynı diyalog sayfasında gerçekleşir.

Resim 1.30

 

Bunun için çıkan diyalog menusünden en üstte Group Name kısmında gruplar listelenir. Buradan dağıtmak istediğimiz group seçilir ve alttan "explode" komutu seçilerek daha önce gruplanan seçimler dağıtılır.

 

 

 

UYGULAMA FAALİYETİ

Aşağıda perspektif resmi çizilmiş iş parçasının 10x100 mmve 40x45 mm lik iki yüzeyi de 0,8 kalitesinde taşlanmıştır.

İş parçasının 10x100 lük kısımları taşlanmış diğer kısımlar ise frezede işlenmiştir.

Perspektif resmin üç görünüş çizimine, ölçülendirmesine uygun biçimde;  yüzey işleme ve tolerans sembollerini çizim içinde uygun olarak konumlandırınız.

 

 

 

 

 

PERFORMANS TESTİ

Öğrenme faaliyetinde kazandığınız becerileri aşağıdaki tablo doğrultusunda ölçünüz.

Öğrenme faaliyetinde kazandığınız becerileri aşağıdaki tablo doğrultusunda ölçünüz.

 

 

Faaliyet değerlendirmeniz sonucunda hayırı işaretlediğiniz işlemleri tekrar ediniz. Tüm işlemleri başarıyla tamamladıysanız bir sonraki faaliyete geçiniz.

 

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

Aşağıdaki Sorulardan Doğru Seçeneği İşaretleyiniz

 

1. Aşağıdakilerden hangisi tolerans ayarları yapabilmek için kullanılan komut sembolüdür?

A) B) C) D) E)

 

2. Aşağıdakilerden hangisi tolerans değerlerini yazmak için kullanılan komut sembolüdür?

A) B) C) D) E)

 

3. Aşağıdakilerden hangisi boyut toleransına virgülden sonra kaç rakam yazacağımızı belirten seçenektir?

A) Symmetrical B) Uper value C) Precision D) Lower value E) Vertical position

 

4. Aşağıdakilerden hangisi ölçüye metin eklemek için kullanılan komuttur?

A) Dimension menu B) Trim C) Tolerance D) Settings E) Leader

 

5. Aşağıdakilerden hangisi oluşturlmuş bloğu gerektiğinde çizim sayfasına yüklemek için kullanılan komuttur?

A) Block B) Make Block C) Insert Block D) Save Block E) Setting Block

 

6. Aşağıdakilerden hangisi Seçilen nesnelerin bloklaşması için kullanılan komuttur?

A) Block B) Description C) Insert units D) Objest E) Base point

 

7. Aşağıdakilerden hangisi yüzey işlemleri ve tolerans özelliklerini değiştirmek için kullanılan diyalog sayfasının adıdır?

A) Symbol B) Material Condition C) Define Attributes D) Dimension Style Manager E) Make Block

 

8. Aşağıdakilerden hangisi Leader Attachment menüsünde bulunur?

A) Çoklu çizgilere yazı seçenekleri B) Aynalama seçenekleri C) Ok büyüklükleri D) Grup işlemleri E) Multiline işlemleri

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

CEVAP ANAHTARI

 

1. Aşağıdakilerden hangisi tolerans ayarları yapabilmek için kullanılan komut sembolüdür?

B)

 

2. Aşağıdakilerden hangisi tolerans değerlerini yazmak için kullanılan komut sembolüdür?

D) r

 

3. Aşağıdakilerden hangisi boyut toleransına virgülden sonra kaç rakam yazacağımızı belirten seçenektir?

C) Precision

 

4. Aşağıdakilerden hangisi ölçüye metin eklemek için kullanılan komuttur?

E) Leader

 

5. Aşağıdakilerden hangisi oluşturlmuş bloğu gerektiğinde çizim sayfasına yüklemek için kullanılan komuttur?

C) Insert Block

 

6. Aşağıdakilerden hangisi Seçilen nesnelerin bloklaşması için kullanılan komuttur?

A) Block

 

7. Aşağıdakilerden hangisi yüzey ieşlemleri ve tolerans özelliklerini değiştirmek için kullanılan diyalog sayfasının adıdır?

D) Dimension Style Manager

 

8. Aşağıdakilerden hangisi Leader Attachment menüsünde bulunur?

A) Çoklu çizgilere yazı seçenekleri

 

 

 

 

 

DEĞERLENDİRME

 

Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz.

Ölçme sorularındaki yanlış cevaplarınızı tekrar ederek, araştırarak ya da öğretmeninizden yardım alarak tamamlayanız.

ÖĞRENME FAALİYETİ-2

 

 

 

Gerekli ortam sağlandığında bilgisayarla perspektif çizip aynı zamanda üç boyutlu modelleme ve görüntüleme işlemlerini yapabileceksiniz.

 

 

 

Çevrenizdeki firmaların teknik çizimle uğraşan birimlerini ziyaret ederek; perspektif çizim yöntemlerini araştırarak her birinden el ile çizilmiş teknik resimler bulunuz.

2. PERSPEKTİF ÇİZMEK

 

2.1. Perspektif Çizimi

 

2.1.1. View Menüsünü Kullanarak Perspektif Çizmek

AutoCAD bünyesinde perspektif çizim yapmamıza olanak veren "İzometrik" çizim metodu mevcuttur. Çizimleri izometrik olarak yapabilmek için bazı komutları aktif hale getirmeliyiz. AutoCAD bünyesinde perspektif çizimi yapma yollarından biride view menüsünden 3D Views menüsünü kullanarak mümkün olacaktır. Yanda gösterildiği şekilde (Resim 2.1) perspektif çizim metodu kullanılır.
	Resim 2.1

İzometrik çizimler teknik resmi çizilen parçanın daha iyi anlaşılabilmesi için kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntem tasarımcıya üç boyut hissi vermiş olmasına rağmen iki boyutlu bir çizimdir. İzometrik çizimlerde 3D çizimlerde kullanılan tasarım komutları kullanılmaz. Burada temel çizim elemanları olan komutlar kullanılır.

İzometrik çizimler yatay taban çizgisi ve düşey çizginin kesişim noktasının her iki yanında 30º'lik eğimlerden oluşur. Burada kullanılan ölçüler gerçek ölçülerdir.

İzometrik çizimlerde görünmez çizgilerin olması pek istenmez. Görünmez çizgilerin gösterilmesi zorunlu olduğunda çizimin karmaşıklığı artmaktadır.

 

2.1.2. Komut Satirini Kullanarak Perspektif Çizimi Yapmak

 

Komut satırından perspektif çizimi yapmak da bir yöntemdir ancak pek sık kullanılan bir yöntem değildir.

Aşağıdaki Örneğe Bakarak Basit Bir Perspektif Çizelim (Resim 2.2)

Command:line Specify first point:

Specify next point or [Undo]: @30,0

Specify next point or [Undo]: @0,0,15

Specify next point or [Close/Undo]: @0,45

Specify next point or [Close/Undo]: @-10,0

Specify next point or [Close/Undo]: @0,0,-5

Specify next point or [Close/Undo]: @0,-45

Specify next point or [Close/Undo]: @0,0,5

Specify next point or [Close/Undo]: @0,45

Specify next point or [Close/Undo]:

 

Command: _line Specify first point:

Specify next point or [Undo]: @-15,0

Specify next point or [Undo]: @0,0,10

Specify next point or [Close/Undo]: @-10,10

Specify next point or [Close/Undo]: @-10,0,10

Specify next point or [Close/Undo]: @-20,0

Specify next point or [Close/Undo]: @0,0,-30

Specify next point or [Close/Undo]: @10,0

Specify next point or [Close/Undo]: @0,0,10

Specify next point or [Close/Undo]: @10,0

Specify next point or [Close/Undo]: @5,0,-10

         

 

 

 

2.1.3. Araç Çubuklarini Kullanarak Perspektif Çizimi Yapmak

 

İzometrik çizimi başlatmak için tools çek menüsündeki drafting setting penceresinden snap and grid sekmesini seçiniz (Resim 2.3).

 

Resim 2.3Drafting Setting Diyalog Penceresi

 

Daha sonra buradaki snap type & style'den isometric snap kutucuğunu işaretli hale getiriniz.

İzometrik çizimde ızgarayı (grid) açmak için F7 tuşuna basınız ya da durum çubuğundan grid moduna bir kez tıklamanız yeterli olacaktır.

İzometrik çizimde kenetlenmeyi (snap) aktif hale getirmek için F9 tuşuna basınız ya da durum çubuğundan snap moduna bir kez tıklamanız yeterli olacaktır (Resim 2.4).

 

Resim 2.4

 

Resim 2.5'de görülen izometrik şeklin oluşturulması için kullanılan düzlemler ve gölgelendirilmeleri (Resim 2.6, 2.7, 2.8) verilmiştir.

Resim 2.5

 

Cismin (TOP) üst görünüşünü çizmek için oluşturulan düzlem.
Resim 2.6:Nesnenin Üst İzometrik Görünümü

 

Cismin (RIGHT) sağ görünüşünü çizmek için oluşturulan düzlem
Resim 2.7:Nesnenin Sağ İzometrik Görünümü

 

Cismin (LEFT) sol görünüşünü çizmek için oluşturulan düzlem.
Resim 2.8:Nesnenin Sol İzometrik Görünümü

İzometrik Çember Oluşturma

İzometrik çizimde draw araç çubuğundaki Circle komutuyla izometrik olarak çember çizilemez. İzometrik çember çizebilmek için ilk önce çalışma kursörünü izometrik çizime uygun hale getirmelisiniz. İzometrik çember oluşturabilmek için,

1-Tools araç çubuğundan drafting settings alt seçeneğini seçiniz. Ekrana aşağıdaki iletişim penceresi gelecektir (Resim 2.9).

Resim 2.9:Draftin Settings Diyalog Kutusu

2-Yukarıdaki pencerede snap and grid sekmesini seçiniz.

3-Burada snap type ve style alanında isometric snap kutucuğunu işaretli hale getiriniz.

4-Draw araç çubuğundan ellipse ikonuna tıklayınız.

5-Command satırında aşağıdaki mesaj gelir. Burada isocircle seçeneğinin olduğuna dikkat ediniz. Klavyeden "i" yazıp ENTER tuşuna basınız.

(Specify axis endpoint of ellipse or [Arc/Center/Isocircle]: i)

6- İzometrik çizimin merkezini gösteriniz ve en son aşama olarak izometrik çizimin çap değerini giriniz.

Specify center of isocircle (izometrik çember için merkez belirleyiniz)

Specify radius of isocircle or [Diameter]:İzometrik çember için yarıçap belirleyiniz. [Çap]

7- Yarıçap (Radius) değerini girdikten sonra enter tuşuna basarak aşağıdaki sonucu alabilirsiniz (Resim 2.10).

 

Resim 2.10

 

2.2. Üç Boyutlu Modelleme ve Görüntüleme

 

2.2.1. 3D' ye Giriş

 

AutoCAD2000'de, üç boyutlu modelleme yapmak için iki yol kullanır. Bunlar; yüzey modelleme ve katı modellemedir. Yüzey modellemede oluşturulan modelin içi boştur. Tel kafes sistemi ile oluşturulan yüzeyleri kapatabilmek için yüzey kaplama komutları kullanılır. Katı modellemede ise çizilen obje içi dolu bir malzeme gibi davranır. Nesnenin bir hacmi vardır.

 

2.2.2. İki Boyutlu Bir Plani Üç Boyutlu Bir Modele Dönüştürmek

 

Yüzey Modelleme:

Herhangi bir araç çubuğunun üzerine mousunuzu getirip sağ tıkladığınızda açılan pencerede surfaces işaretlendiğinde aşağıdaki araç çubuğunu aktif hale getirmiş olursunuz (Resim 2.11).

Autocad'de yüzey modelleme yapabilmek için aşağıdaki komutlar kullanılabilir.

Elev: Çizim elemanlarına Z doğrultusunda kalınlık ve uzaklık vermeye yarar (Resim 2.12).

Oluşturulacak yeni çizim elemanlarına Z boyutundaki uzaklık ve kalınlığını set etmek için kullanılır. Daha önce çizilmiş elemanlar üzerinde bir etkisi olmaz. Daha önce çizilmiş elemanların Z boyutundaki kalınlık ve uzaklığı CHANGE komutu ile değiştirilir.

Komut Satırından: Elev

Specify new default elevation <current>: Bir değer tanımlamak veya güncel değeri kabul etmek için ENTER tuşuna basınız.

Specify new default thickness <current>: Bir değer tanımlamak veya güncel değeri kabul etmek için ENTER tuşuna basınız.

 

Resim 2.12: Elev Komutunun Kullanımı

Elev komutunu girdikten sonra normal çizeceğiniz çizgi ve çemberler artık tel kafes olarak ortaya çıkacaktır.

3D Face: Üç boyutlu yüzey oluşturma.

3D Face komutu, üç boyutlu herhangi bir yerde dört kenarlı yüzey oluşturur. Komut kullanılırken 3D yüzün her bir köşe noktasını seçerken köşelerde boşluklar oluşturur. 3D yüze farklı koordinat noktaları belirtebilirsiniz (Resim 2.13).

3D face ile içi doldurulamayan dört köşeli yüzeyler oluşturulur.

 

Surfaces toolbar:
Draw menu:	Surfaces/3D Face
Komut Satırından:	3D face

 

Specify first point or [Invisible]: Birinci noktayı belirtiniz (1) veya Enter'e basınız.

Specify first point or [Invisible]: 3D Face komutunu başlatmak için başlama noktasını tanımla

İlk noktayı girdikten sonra 3D yüzü oluşturmak için normal saat yönünde kalan veya tersi yönde kalan noktayı belirtiniz. Aynı yönde bütün dört noktayı tanımladıysanız AutoCAD düzlemsel bir yüz oluşturur. Bütün yüzeyler aynı şekilde tamamlanırlar. Arka detay çizgileri görünmez (Invisible).

3D yüzünün kenarları delikler ile nesnelerin doğru modelciliği için görünebilir, Kenarın ilk noktasından önce giriş görünmez, veya görünmez kenar yapılır .

Karmaşık 3D yüzey modellemek için 3D yüzünü birleştirebilirsiniz .

Resim 2.13: 3D Face Komutunun Kullanımı

 

Specify second point or [Invisible]: İkinci noktayı belirtiniz (2) veya ENTER tuşuna basınız.

Specify third point or [Invisible] <exit>: Üçüncü noktayı belirtiniz (3) veya ENTER tuşuna basınız.

Specify fourth point or [Invisible] <create three-sided face>: Dördüncü noktayı belirtiniz (4) veya ENTER tuşuna basınız (Resim 2.14).

 

3D mesh: Nesnelerin yüzeylerini kaplamak için kullanılır (Resim 2.14).

Surfaces toolbar:
Draw menu:	Surfaces/3D mesh
Komut Satırından:	3D mesh

Enter size of mesh in M direction: (M yönünde ağın giriş boyutu) 2 ile 256 arasında bir değer giriniz.

Enter size of mesh in N direction: (N yönünde ağın giriş boyutu) 2 ile 256 arasında bir değer giriniz.

NOT: 3D MESH komutu, öncelikle programcılar için tasarlanır, diğer kullanıcıların 3D komutunu kullanmaları tavsiye edilir.

AutoCAD, M ve N boyut değerleri tarafından  belirlenen matris, boyut yoluyla çokgen ağını tanımlar. Belirtmiş olduğunuz M, N değerleri yüzey köşelerinin sayısına eşit olur (Resim 2.16).

3Dpoly: Üç boyutlu ortamda düz çizgi ile polyline oluşturur. Bu kısımda continuous çizgi tipi kullanılır.

 

Draw menu:	3D Polyline
Komut Satırından:	3Dpoly

Specify start point of polyline: Bir nokta belirtiniz. (1)

Specify endpoint of line or [Undo]: Bir nokta belirtiniz veya bir hareket giriniz .

Specify endpoint of line or [Undo]: Bir nokta belirtiniz veya bir hareket giriniz.

Specify endpoint of line or [Close/Undo]: Son noktayı belirtiniz.

 

Edgesurf: Üç boyutlu yüzeylere ağ oluşturur.

Edgesurf komutu, uç noktaları birbirine bitişik dört eğrinin kenar çizgileriyle yüzeyi tanımlar (Resim 2.17).

Edgesurf komutu ile yüzeyin oluşturulabilmesi için eğrilerin veya doğruların daha önceden çizilmiş olması gerekir.

Surfaces toolbar:
Draw menu:	Surfaces / Edge Surfaces
Komut Satırından:	Edgesurf

Command: Edgesurf

Current wire frame density:  SURFTAB1=6  SURFTAB2=6

Select object 1 for surface edge (yüzey kenarı için bir nesne seç (P1)

Select object 2 for surface edge: (yüzey kenarı için bir nesne seç (P2)

Select object 3 for surface edge: (yüzey kenarı için bir nesne seç (P3)

Select object 4 for surface edge: (yüzey kenarı için bir nesne seç (P4)

 

3D Surfaces: Bu komut ile ekrana, hazır oluşturulmuş aşağıdaki kütüphane gelir.

Bu komuta draw menüsünden surfaces, oradanda 3D surfaces seçilerek ulaşılır (Resim 2.18).

Bu komuta draw menüsünden surfaces, oradanda 3D surfaces seçilerek ulaşılır.

Buradaki seçenekler ile yüzey modelleme hızlı bir şekilde oluşturulabilir.

Katı Modelleme:Katı modelleme, yüzey modellemeye göre içi dolu katı modeller elde etmek için kullanılır. Resim 2.19'da katı modelleme araç çubuğu görülmektedir.

Resim 2.19: Katı Modelleme Araç Çubuğu

 

Box:Üç boyutlu katı model kutu oluşturmak için kullanılır (Resim 2.20).

Kutu oluşturduğunuzda onu katı model olarak göremezsiniz. Katı model olarak görebilmek ve yüzeyleri oluşturabilmek için solidedit komutunu kullanarak oluşturduğunuz modeli görebilirsiniz.

Solids toolbar:
Draw menu:	Draw /Solid /Box
Komut Satırından:	Box

 

Örneğin bir kutu çizmek için: 

Command: box

Specify corner of box or [CEnter] <0,0,0>:

Specify corner or [Cube/Length]: (küp/prizma)

Specify length: 150

Specify width: 160

Specify height: 170

Resim 2.20: Box Çizimine Örnek

 

Cylinder: Bu komut ile üç boyutlu katı model silindirler oluşturursunuz (Resim 2.21).

Solids toolbar:
Draw menu:	Solids / Cylinder
Komut Satırından:	Cylinder

 

Örneğin silindir çizmek istersek,

Command: cylinder

Current wire frame density: ısolınes=4 (Çevresindeki dikme çizgiler)

Specify center point for base of cylinder or [Elliptical] <0,0,0>: (Herhangi bir orjin noktası)

Specify radius for base of cylinder or [Diameter]: 150 (Silindirin taban yarıçapı)

Specify height of cylinder or [Center of other end]: 500 (Silindirin yüksekliği)

 

Resim 2.21:Cylinder Komutunun Kullanımı

Cone:Bu komut ile üç boyutlu katı koni oluşturursunuz (Resim 2.22).

Koni esas olarak, bir noktaya simetrik olarak dairesel bir katı model oluşturmaktır.

Solids toolbar:
Draw menu:	Solid / Cone
Komut Satırından:	Cone

Örneğin;

Command: cone

Current wire frame density: isolines=4 (Çevresinde dört çizgi bulunsun)

Specify center point for base of cone or [Elliptical] <0,0,0>: (Koni tabanı için merkez nokta)

Specify radius for base of cone or [Diameter]: 150 (koni tabanının yarıçapı)

Specify height of cone or [Apex]: 500 (Koninin yüksekliği)

Resim 2.22: Cone Komutunun Kullanımı

Extrude:Bu komut ile nesnelere Z doğrultusunda kalınlık atayabilirsiniz (Resim 2.23).

İki boyutlu bileşik nesnelere Z doğrultusunda kalınlık vererek onları katı hale getirmek için kullanılır. Birden fazla nesne seçimi yapılabilir. Nesnelerin mutlak suretle bileşik olmasına dikkat etmelisiniz ayrıca donut, circle, pline, polygon, solydfi gibi komutlar ile oluşturulan nesnelere extrude komutu ile kalınlık vererek katı hale getirilebilirsiniz.

Burada bilinmesi gereken bir konuda, daha önceden bloklanmış nesnelere extrude komutu ile kalınlık verilemez olduğudur.

 

Solids toolbar:
Draw menu:	Solids / Extrude
Komut Satırından:	Extrude

 

Seçilen nesnelerin kapalı olma özelliğine sahip olması gerekir. Eğer bir polyline komutu ile oluşturulmuş bir bileşik çizgi kapalı değilse extrude komutu ile kalınlık verilemez.

Line komutu ile çizilen ve pedıt komutu ile birleştirilen kapalı olma özelliğine sahip nesnelere kalınlık verilebilir.

Örnek bir çizim için birinci şekli çizin, nesneleri bileşik hale getirdikten sonra aşağıdaki işlemleri inceleyin.

Command: Extrude

Current wire frame density: isolines=4

Select objects: 1 found (seçilen nesneler)

Select objects: 1 found, 2 total (nesneleri seçiniz)

Select objects: 1 found, 3 total (nesneleri seçiniz)

Select objects: 1 found, 4 total (nesneleri seçiniz)

Select objects: 1 found, 5 total (nesneleri seçiniz)

Select objects: 1 found, 6 total (nesneleri seçiniz)

Select objects: (işleme devam etmek için ENTER'e basınız)

Specify height of extrusion or [Path]: 45 (uzatma yüksekliği)

Specify angle of taper for extrusion <0>: (uzatma açısı)

 

Command: Subtract

Select solids and regions to subtract from ..

Select objects: 1 found (seçilen nesneler)

Select objects: (işleme devam için ENTER'e basınız)

Select solids and regions to subtract ..

Select objects: 1 found (nesneleri seçiniz)

Select objects: 1 found, 2 total (nesneleri seçiniz)

Select objects: 1 found, 3 total (nesneleri seçiniz)

Select objects: 1 found, 4 total (nesneleri seçiniz)

Select objects: 1 found, 5 total (nesneleri seçiniz)

Select objects: (işlemi tamamlamak için ENTER tuşuna basınız)

 

Resim 2.23:Extrude Komutunun Kullanımı

 

Align: Bu komut ile 2 boyutlu ve 3 boyutlu çizimlerde seçilen nesnelerle diğer nesneleri sıralar ve hizalarsınız (Resim 2.24).

 

Modify menu: 3D Operation/Align

Komut Satırından: Align

 

Örneğin;

Command: Align

Select objects:  (Sıralamak istediğiniz nesneleri seçiniz ve ENTER'e basınız)

Bir çift noktayı kullanarak sıraya koymak.

Specify first source point: Birinci noktayı seçiniz (1)

Specify first destination point: İkinci noktayı seçiniz (2)

Specify second source point: ENTER tuşuna basınız

 

 

Sadece bir kaynak noktası ve gidilecek yer nokta çiftini seçtiğinizde, seçilmiş nesneler, kaynak noktası (1)'den gidilecek yer noktası ( 2 )'ye  2D (iki boyutlu) veya 3D (üç boyutlu) olarak taşınırlar.

 

İki Çift Noktayı Kullanarak Sıraya Koymak (Resim 2.25)

Örneğin,

Command: Align

Specify first source point: Birinci noktayı belirtiniz. (1)

Specify first destination point: İkinci noktayı belirtiniz (2)

Specify second source point: Üçüncü noktayı belirtiniz (3)

Specify second destination point: Dördüncü noktayı belirtiniz (4)

Specify third source point: ENTER tuşuna basınız.

Scale objects based on alignment points [Yes/No] <No>: Y giriniz veya ENTER tuşuna basınız

 

Üç çift noktayı kullanarak sıraya koymak (Resim 2.26)

Command: Align

Specify first source point: Bir nokta belirtiniz (1)

Specify first destination point: Bir nokta belirtiniz (2)

Specify second source point: Bir nokta belirtiniz (3)

Specify second destination point: Bir nokta belirtiniz (4)

Specify third source point: Bir nokta belirtiniz (5)

Specify third destination point: Bir nokta belirtiniz (6)

 

 

Union: Bu komut ile katı nesnelerde birleştirme işlemi yapabilirsiniz (Resim 2.27, 2. 28).

 

Solid Editing toolbar:
Modify menu:	Solid Editing/Union
Komut Satırından:	Union

 

İki veya daha fazla katı nesnenin birleşmesini ve böylece tek bir katı nesne oluşmasını sağlar. Nesnelerin birleştirme işleminde nesneler birbirleri ile temas edebildiği gibi birleşme noktası olmayan nesnelerde de bu işlem yapılabilir. Bu işlem sonucunda nesneler bir bütün olarak hareket eder

Katı nesneleri birleştirmek için; aşağıdaki çalışmaya bakınız.

Aşağıda iki ayrı katı nesne çizilmiştir (P1, P2) ve bu nesneler union komutu ile birleştirilecektir.

Resim 2.27: Iki Ayrı Katı Nesnenin Yan Görünüşü	Resim 2.28: P1 Ve P2 Nesnelerinin İzometrik Görünüşü

 

Aşağıda yapıldığı gibi önce union komutunu çalıştırıp sonrada nesneleri seçmelisiniz (Resim 2.29, 2.30).

 

Resim 2.29: P1 Nesnesi Seçilmiş Durumda	Resim 2.30: P1 ve P2 Nesnesi Seçilmiş Durumda

 

Union yapıldıktan sonra P1 ve P2 nesnelerinin birleşerek tek bir nesneye dönüştüğünü görmektesiniz (Resim 2.31, 2.32).

	Resim 2.31: Union Yapılmış İzometrik Görünüş	Resim 2.32: Union Yapılmış Yan Görünüş
Union Komutunun Kullanılması

Modify menüden, solids editing alt menüsünde union komutunu seçiniz.

Birleştirilecek nesneleri seçiniz (1, 2).

 

Subtract:Bu komut ile katı nesnelerden nesne çıkartma işlemini yapabilirsiniz (Resim 2.33, 2.34).

Solid Editing toolbar:
Modify menu:	Solid Editing/Subtract
Komut Satırından:	Subtract

 

İki veya daha fazla katı nesnenin birbiri üzerinde veya birbirleri ile kesişmeyen bölgesel çıkarma işlemi yapabilirsiniz.

Çıkarma işlemi sonucunda ana nesneden çıkarılması istenilen nesne ayrılır ve nesne bir bütün olarak hareket eder.

Subtract komutunu kullanırken önce nesneleri çizersiniz.(Aşağıda P3 ana nesnenin çizildiği görünmektedir)

Sonra ana nesneden çıkarmayı düşündüğünüz nesneleri belirlersiniz.

Aşağıda yapıldığı gibi önce ana nesneyi seçersiniz (maus ile) sonra mausun sağ tuşuna basarsınız diğer nesneleri seçersiniz (Resim 2.35, 2.36).

Resim 2.35. Ana Nesne Seçilmiş	Resim 2.36: Çıkartılacak Nesneler Seçilmiş

Çıkarılacak nesneler seçildikten sonra mausun sağ tuşuna tekrar basıldığında aşağıdaki gibi görünür (Resim 2.37, 2.38).

Resim 2.37: Subtract İşleminden Sonra	Resim 2.38: Son Halin Üst Görünüşü
Subtract Komutunun Kullanımı

Subtract Komutunun Kullanılmasının işlem sırası aşağıdadır.

Modify menüden, Solids Editing alt menüsünden Subtract komutunu seçiniz.

Çıkarma işlemi yapılacak ana malzemeyi seçiniz (P3).

Ana malzemeden çıkarılacak nesneleri seçiniz (P1, P2, P4).

Enter tuşuna ya da mausun sağ tuşuna basınız.

Intersect: Bu komut ile 2 boyutlu ve 3 boyutlu katı modelin ara kesiti oluşturulur.

Solid Editing toolbar:
Modify menu:	Solid Editing/Intersect
Komut Satırından	Intersect

Intersect komutu, ile nesneler arasındaki ara kesitten katı bir bölge elde etmek için nesnelerin daha önceden katı model olarak çizilmesi gerekir. Komut kullanıldıktan sonra nesnelerin ara bölgelerinin dışında kalan kısımlar kaybolur (Resim 2.39, 2.40).

Resim 2.39: İki Ayrı Katı Nesnenin Üst Görünüşü	Resim 2.40: P1 Ve P2 Nesnelerinin İzometrik Görünüşü

Aşağıda yapıldığı gibi önce Intersect komutunu çalıştırıp sonrada nesneleri seçmelisiniz (Resim 2.41, 2.42).

Resim 2.41: P1 Nesnesi Seçilmiş	Resim 2.42: P2 Nesnesi Seçilmiş

 

Intersect yapıldıktan sonra P1 ve P2 nesnelerinin arakesiti oluşturulmuştur.

	Resim 2.43: Oluşan Ara Kesitin İzometrik Görünümü	Resim 2.44: Oluşan Ara Kesitin Üst Görünüşü
Intersect Komutunun Kullanımı

 

Yukarıdaki nesnelerin arakesitini alırken yaptığımız komut işlemine bakacak olursak (Resim 2.43, 2.44),

 

Command:Intersect

Select objects: 1 found (nesneleri seçiniz): P1 seçilir

Select objects: 1 found, 2 total (nesneleri seçiniz): P2 seçilir

Select objects: İşlemi tamamlamak için ENTER'e basınız.

 

Böylece iki nesnenin arakesitini bulmuş olursunuz.

Modify menüden, solids editing alt menüsünden intersect komutunu seçiniz

Ara kesitini bulmak istediğiniz nesneleri seçiniz (1 ve 2).

 

Interfere: Bu komut ile 2 boyutlu veya 3 boyutlu nesnelerden arakesit oluşturursunuz.

 

Solids toolbar:
Draw menu:	Solids/Interference
Komut Satırından:	Interfere:

 

Interfere komutunu, kullanmadan önce 2 boyutlu veya 3 boyutlu çizim elemanlarının oluşturulması gerekir. Oluşturulan nesnelerin birbiri ile temas halinde olması bu komutun kullanılmasını sağlar. İki veya daha fazla katının ara yüzeyini bulmak için kullanılır.

Interfere komutu ile nesnelerin ara yüzeyi bulunurken orijinal resimler silinmez. Nesnelerin belirlenmesi için move komutu ile taşınması gerekir.

Nesnelerin ara yüzeylerinin  belirlenebilmesi için katı bir yapıya sahip olmaları gerekir.

 

3D Array: Bu komut üç boyutlu sıra oluşturur.

 

Modify Menu:	3D Array
Komut Satırından:	3D Array

 

Dairesel biçimde nesne düzenlemek istediğinizde aşağıdaki gibi işlem yapmalısınız (Resim 2.45, 2.46, 2.47, 2.48).

Command: _array

Select objects: 1 found: Nesneyi seçiniz

Select objects:

Enter the type of array [Rectangular/Polar] <P>:

Specify center point of array: Eksen gösterilir

Enter the number of items in the array: 5

Specify the angle to fill (+=ccw, -=cw) <360>:

Rotate arrayed objects? [Yes/No] <Y>: n

Resim 2.45	Resim 2.46
3D Array Nesne Seçimi

 

Resim 2.47	Resim 2.48

 

Array komutunda, seçilen tüm nesnelere tek bir nesne gibi işlem yapılır.

 

Command: _array

Select objects: 1 found Array yapılacak obje seçilir.

Select objects:

Enter the type of array [Rectangular/Polar] <R>: R

Enter the number of rows (---) <1>: 2

Enter the number of columns (|||) <1> 3

Enter the distance between rows or specify unit cell (---): 30

Specify the distance between columns (|||): 30

Dikdörtgen Biçiminde Düzenleme: (Rectangular Array)

Resim 2.49	Resim 2.50
3D Array Nesne Seçimi
Resim 2.51	Resim 2.52

 

Resim 2.53

 

2.2.3. 3d'li Çizime Bakmak

 

Resim 2.54'teki view araç çubuğunda bulunan düğmeler ile ekrandaki 3 boyutlu çizimlere farklı yönlerden bakabilirsiniz (Resim 2.55, 2.56).

 

 

 

 

 

 

Örneğin; İki ayrı resmin değişik bakış açılarını inceleyiniz (Resim 2.57, 2.58, 2.59, 2.60, 2.61, 2.62).

Resim 2.57	Resim 2.58

 

Resim 2.59	Resim 2.60

 

Resim 2.61	Resim 2.62

 

2.2.4. Gizli Çizgileri Kaldirmak

 

Çizilen 3 boyutlu makine resminde arka taraftaki görünen çizgiler kaldırılabilir.

Bu işlem iki türlü yapılabilir.

 

Toolbars'daki Shade menüsünden
View menüsünden	Shade/Hidden

 

Örneğin,

Resim 2.63	Resim 2.64
Hidden Komutunun Kullanımı

 

Yukarıdaki çizimlere (Resim 2.63, 2.64) bakacak olursanız normalde görünmez olması gereken çizgileri hidden komutunu kullanarak yeni çizim oluşturabilirsiniz. Şekilde de görüldüğü gibi Hidden komutundan sonra görünmez olan çizgiler kaldırılmıştır.

 

 

 

2.2.5. 3d Modeli Gölgelendirmek

 

Shade: Güncel çizim alanında üç boyutlu modellemesi yapılan tasarıma renk ve gölge katarak katı bir cisimmiş hissi verir (Resim 2.65, 2.66, 2.67, 2.68).

Shade yapılmış nesnelerin  çıktısını plotter'dan almak mümkün değildir. Fakat shade yapılmış görüntüleri slayt gösterisinde göstermek mümkündür. Shade komutuna üç şekilde ulaşılabilir.

View menu:	View /Shade
Komut Satırı:	SHADE MODE
Shade  Toolbar

Command: Shade mode

Current mode: 2D wireframe En son güncel shade modunu gösterir.

Enteroption[2Dwireframe/3Dwireframe/Hidden/Flat/Gouraud/fLat+edges/ gouraud +edges]<2D wireframe>:

Resim 2.65	Resim 2.66

 

Resim 2.67	Resim 2.68
2D Wireframe Komutunun Kullanılması

Flat Shaded: Shade yapılan yüzeylerde çokgensel yüze benzer gölgelendirme yapar. Gölgelenmiş yüzeyler keskin görünümlüdür (Resim 2.69).

Burada malzeme rengi olarak malzemeye verdiğiniz materyal özelliğini gölgelendirebilirsiniz..

 

 

 

UYGULAMA FAALİYETİ

Aşağıda üç görünüşü çizilmiş ve ölçülendirilmiş iş parçasının izometrik perspektif resmini çiziniz.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

PERFORMANS TESTİ

Öğrenme faaliyetinde kazandığınız becerileri aşağıdaki tablo doğrultusunda ölçünüz.

 

 

Faaliyet değerlendirmeniz sonucunda hayırı işaretleyerek yapamadığınız işlemleri tekrar ediniz. Tüm işlemleri başarıyla tamamladıysanız bir sonraki faaliyete geçiniz.

 

 

 

 

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

 

Aşağıdaki Sorulardan Doğru Seçeneği  İşaretleyiniz

 

1. Aşağıdakilerden hangisi izometrik çizimi başlatmak için kullanılan diyalog sayfasıdır?

A)Drafting Settings B) Layers C)Block Definition D)Dimension Style E)Leader Settings

 

2. Aşağıdakilerden hangisi perspektif çizim yollarından birisidir?

A) Drafting Settings B) Named C) Regen D) View→ 3D Views E) View → Zoom

 

3. Aşağıdakilerden hangisi AutoCAD de yüzey modelleme için kullanılan bir komut sembolüdür?

A) B) C) D) E)

 

4. Aşağıdakilerden hangisi Elev komutunun kullanım amacıdır?

A) Açı vermek B) Çap vermek C) Yükseklik vermek D) Kalınlık ve uzaklık vermek E) Renk vermek

 

 

5. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu yüzey oluştumak için kullanılan komuttur?

A) Face B) Solid C) 3D Face D) 3D Solid E) 3D Solid Face

 

6. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu çzimlerde gizli çizgileri kaldıran komut sembolüdür?

A) B) C) D) E)

 

7. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu ortamda düz çizgi ile polyline oluşturur?

A) 3D Polyline B) 3D Line C) Polyline D) 3D First Line E) Edgesurf

 

8. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu yüzeyler oluşturur?

A) 3D Polyline B) Edgesurf C) Surfaces D) 3D Surfaces E) Box3d

 

9. Aşağıdakilerden hangisi Z doğrultusunda kalınlık vermek için kullanılan komuttur?

A) Align B) Edgesurf C) Union D) Extrude E) Subtract

 

 

 

 

 

 

 

 

 

CEVAP ANAHTARI

 

1. Aşağıdakilerden hangisi izometrik çizimi başlatmak için kullanılan diyalog sayfasıdır?

A) Drafting Settings

 

2. Aşağıdakilerden hangisi perspektif çizim yollarından biridir?

D) View→3D Views

 

3. Aşağıdakilerden hangisi AutoCAD'de yüzey modelleme için kullanılan bir komut sembolüdür?

A)

 

4. Aşağıdakilerden hangisi elev komutunun kullanım amacıdır?

D) Kalınlık ve uzaklık vermek

 

5. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu yüzey oluştumak için kullanılan komuttur?

C) 3D Face

 

6. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu çizimlerde gizli çizgileri kaldıran komut sembolüdür?

B)

 

7. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu ortamda düz çizgi ile polyline oluşturur?

A) 3D Polyline

 

8. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu yüzeyler oluşturur?

B) Edgesurf

 

9. Aşağıdakilerden hangisi 'Z' doğrultusunda kalınlık vermek için kullanılan komuttur?

D) Extrude

 

 

 

 

 

 

 

DEĞERLENDİRME

 

Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz.

Ölçme sorularındaki yanlış cevaplarınızı tekrar ederek, araştırarak ya da öğretmeninizden yardım alarak tamamlayanız.

 

ÖĞRENME FAALİYETİ-3

 

 

 

Gerekli ortam sağlandığında bilgisayarda çizdiğiniz resimlerin çıktısını alabileceksiniz.

 

 

 

İnerneti kullanarak vebilgisayar ürünleri satıcılarını ziyaret ederek çizim araçlarının özelliklerini ve kullanım yerlerini araştırınız.

3. ÇİZİM ÇIKTISI

3.1. Çizim Çıktı Ayarları

 

Bu bölümde yaptığınız çizimlerin printerdan çıktısını almak için yapılması gerekenleri öğreneceksiniz.

Standart toolbars'tan printer iconunu veya

AutoCAD ekranında File/Pulldown (Çekmenü) den plot ifadesine tıklarsanız aşağıdaki diyalog sayfası ile karşılaşırsınız (Resim 3.1).

Resim 3.1: Plot Diyalog Sayfası

 

Burada ilk yapacağımız bilgisayarımıza bağlı olan printeri seçmek olacaktır.

"Plot device" kısmında printeri seçtikten sonra "Plot Setting" sekmesine tıklarsanız aşağıdaki diyalog sayfasını göreceksiniz (Resim 3.2).

 

Resim 3.2

 

3.1.1. Kağıt Boyutunu Ayarlama

 

Resim 3.3: Kağıt Boyutunun Ayarlanması

 

 

Printer seçiminden sonra çizdirilecek resme göre kağıt seçimi yapılır (Resim 3.3). Ayrıca kağıdın 'mm' mi 'inç'mi olduğuna karar verirsiniz (Resim 3.4).

 

Resim 3.4

 

 

 

 

3.1.2. Kağıt Konumunu Ayarlama

 

Bu bölümde Drawing orientation (Çizim konumu) diyalog sayfası karşınıza çıkacaktır. Çizdireceğiniz resmi yazdırmak istediğiniz kağıdın yatay ya da dikey olmasını sağlarsınız.

Bu diyalog sayfasında aşağıdaki seçeneklerle karşılaşırsınız (Resim 3.5);

Portrait:Kağıdı dik yerleştirmek için kullanılır.

Landscape: Kağıdı yatay yerleştirmek için kullanılır.

Plot upside-down: Çizmiş olduğunuz resmi 180º döndürerek kağıda yerleştirmek için kullanılır.

Buradaki çalışmada kağıt Landscape (Yatay) konuma ayarlanmıştır. İstenirse Portrait (Dikey) konuma da ayarlanabilir. Yani çalışmamız kağıt üzerinde yatay mı duracak yoksa dikey mi duracak buna karar vereceğiz.

 

3.1.3. Ölçek Ayarlaması Yapma

Printerden kağıt üzerine aktarılacak olan çizimimizin 1/1 ölçekli mi yoksa farklı mı (büyük veya küçük) olacağına karar vereceğiz.

Resim 3.6	Resim 3.7

Resim 3.6'da çizimin ölçeği var olan değerler ile belirlenir. Resim 3.7'de ise custom seçeneğinde altta iki kutucuk bulunur. Buradan sağdaki kutucuk çizim ekranında olan çizimin ölçeğini değiştirmek istediğinizde kullanacağınız kutucuktur.

 

 

 

 

3.1.4. Çıktı Çizgi Kalınlıklarını Ayarlama

 

Çizdiğimiz çizimlerin ayırt edici özelliklerinden olan çizgi kalıklıkları, antetli kağıt ile çıktı aldığımızda resim 3.8'de görüldüğü üzere sol tarafta "Layout" sekmesi aktif iken kullanabileceğiniz bir özelliktir. Sağ alt tarafta "Scale lineweights" ile çizgi kalınlıklarını aktif ya da pasif konuma getiririz.

Not: Çizgi kalınlıklarına Layer konusunda değinilmiştir.

 

3.1.5. Pencereye Göre Çıktı Alma

 

 

3.1.6. Limit Değerlerine Göre Çıktı Alma

Bu komutla çizim sınırları dikkate alınarak baskı yapılır. Bunun için önce scale kısmında "Scale to fit"  kısmı aktif hale getirilmelidir (Resim 3.12).

Bu işlemi yaptıktan sonra

Sayfanın altında bulunan "Full Preview" komutu ile  resmimize ön izleme yapıyoruz ve "ok" tuşuna basıyoruz (Resim 3.13).

 

3.1.7. Tüm Çizim Alanının Çıktısını Alma

Bu işlem için  Plot diyalog sayfasında bulunan "Extents" komutu arkadan da resmin nasıl göründüğünü görmek için "Full Preview" seçeneğine basarız (Resim 3.14).

Extents komutu resmin boyutlarına bakmadan ekrana ve çıktı alınacak kağıda tam olarak yayar ve bize o şekilde gösterir.

Resim 3.14

 

 

 

3.1.8. Çizimin Ekranda Görünen Kısmının Çıktısını Alma

 

Display varsayılan seçenektir. O an ekranda resmin görünen kısmının çıkmasını sağlar.

3.2. Yazıcı Ayarlarını Yapma

 

3.2.1. Yazdırılacak Doğru Yazıcıyı Seçme

 

Resim 3.15'te Plot diyalog sayfası görülmektedir. Burada sisteme bağlı olan ve işimizi görecek olan doğru printeri seçmeliyiz.

 

RResim 3.15

3.2.2. Çıktı Kopya SayısınıAyarlama

 

Yukarıdaki diyalog sayfasında (Resim 3.15) doğru printeri seçtikten sonra sayfanın sol alt köşesinde "Number of copies" kısmında çiziminizin kaç kopyasının oluşturulacağını size sorar. Sizde ihtiyacınız kadar olanı burada belirtirsiniz.

 

 

 

 

UYGULAMA FAALİYETİ

Aşağıda teknik tam kesiti çizilmiş ve ölçülendirilmiş iş parçasını aşağıdaki gibi çiziniz. Printer çıktı ayarlarını yaparak A4 kağıdına çizdiriniz.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

PERFORMANS TESTİ

Uygulama 1:

            Öğrenme faaliyetinde kazandığınız becerileri aşağıdaki tablo doğrultusunda ölçünüz.

 

 

Faaliyet değerlendirmeniz sonucunda hayırı işaretleyerek yapamadığınız işlemleri tekrar ediniz. Tüm işlemleri başarıyla tamamladıysanız bir sonraki faaliyete geçiniz.